LegalBook бол Монгол Улсын хууль эрх зүйн судалгааны хиймэл оюун ухаант туслах (AI agent) юм. Хэрэглэгчийн асуусан асуултад хариулахдаа Монгол Улсын албан ёсны нээлттэй эх сурвалжаас тухайн цаг мөчид хүчин төгөлдөр үйлчилж буй хуулийн эх бичвэрийг татаж (retrieve), түүн дээрээ үндэслэн дүн шинжилгээ хийж, хариулт бүрийг яг таг хуулийн зүйл заалт, шууд эх сурвалжийн холбоосын хамт гаргаж өгдөг.
Энэхүү платформ нь нэг л үндсэн зарчим дээр суурилдаг: үнэний эх сурвалж нь хэзээ ч хадгалагдсан хуулбар биш, харин одоо үйлчилж буй албан ёсны бүртгэл байна. LegalBook нь хэлний загварын (LLM) сургагдсан санах ойгоос хариулт зохиодоггүй бөгөөд хувийн байдлаар хөтлөн явуулдаг хуулийн датабаазаас хамааралгүй ажиллана. Асуулт бүрд хариулахдаа яг одоо нийтлэгдсэн байгаа эх сурвалжийг уншиж, зөвхөн тэрхүү эх бичвэрт тулгуурлан (grounded) хариулдаг.
Уншиж, боловсруулдаг албан ёсны хоёр эх сурвалж:
Манайд "хуулийн хуулбар" гэсэн тусдаа датабааз хадгалагддаггүй тул хэрэглэгчээс ямар нэгэн баримт бичиг оруулах шаардлагагүй, шинэчлэх гэж санаа зовох зүйлгүй бөгөөд хууль хуучирч, буруу мэдээлэл өгөх эрсдэлгүй. Нарийвчлал болон үнэн зөв байдал нь мэдээллийн санг хэрхэн шинэчлэхээс бус, архитектурын шийдлээс шууд хамаардаг.
LegalBook нь хязгаарлагдмал, аудитын мөр үлдээх (auditable) ажлын урсгалтай AI агент юм. Тэрээр чөлөөт сэтгэмжээр хариулт өгдөггүй; харин асуулт бүрд мэдээлэл татах болон баталгаажуулах (retrieval-and-verification) процессыг гүйцэтгэдэг.
a. Мэдээлэл татах (Retrieval). Агент асуултад тохирох зөв хайлтын хэрэгслийг (хуулийн нэрээр, сэдвийн дагуу бүрэн эх бичвэрээс, эсвэл шүүхийн практикт хайх) сонгож, шууд эх сурвалжаас хайдаг. Эдгээр эх сурвалжийн техникийн онцлогууд (дугаарлалтын формат, түлхүүр үгс, төлөвийн өөрчлөлт зэрэг)-ыг систем дотроо шийддэг тул хэрэглэгч үүнд санаа зовох шаардлагагүй.
b. Төлөв байдлыг баталгаажуулах (Status verification). Агент хэзээ ч тухайн хуулийг хүчин төгөлдөр байгаа гэж таамагладаггүй. Баримт бичиг бүрийн төлөвийг шалгаж, хүчин төгөлдөр, хүчингүй болсон, эсвэл түдгэлзүүлсэн эсэхийг ялгадаг. Монголын хууль тогтоомж байнга нэмэлт өөрчлөлт орж, хүчингүй болдог, мөн хуучин бичвэрүүд нээлттэй санд хадгалаатай хэвээр байдаг тул энэ үйлдэл нь маш чухал юм.
c. Бүрэн эх бичвэрт үндэслэх (Full-text grounding). Аливаа зүйлийг иш татахаас өмнө агент холбогдох эх бичвэрийг бүтнээр нь татаж авдаг. Богино хэсгүүдийг (snippets) зөвхөн баримт бичгийг хайж олоход ашиглах бөгөөд харин хариулахад баримт бичгийг бүтнээр нь ашиглана. Санах ойгоос ямар ч мэдээлэл иш татдаггүй.
d. Өөрийгөө баталгаажуулах (Self-verification). Агент өөрийн боловсруулсан ноорог хариултаа өөрийн татаж авсан баримт бичгүүдтэй тулгаж, бүтэцлэгдсэн хяналтын хуудсаар шалгадаг. Хэрэв татаж авсан эх бичвэрт батлагдахгүй зүйл байвал түүнийг устгах эсвэл засварладаг. Хэрэглэгчид хүрэхээс өмнө баримтаар нотлогдоогүй бүх мэдээллийг цэвэрлэдэг.
e. Иш татсан, холбоос бүхий үр дүн. Хариулт бүрд хуулийн нэр, яг аль зүйл заалт болохыг, түүний хүчин төгөлдөр эсэхийг зааж, шийдвэрлэх ач холбогдолтой хэсгийг яг таг эш татаж, эх сурвалж руу шууд хандах URL холбоосыг оруулна. Хэрэглэгч холбоос дээр дарж эх сурвалжийг шууд өөрөө шалгах бүрэн боломжтой.
f. Бодит хамрах хүрээ. Энэхүү бүтээгдэхүүн нь хариултууд нь зөвхөн олон нийтэд нээлттэй байгаа албан ёсны эх бичвэрт суурилсныг ил тод мэдэгдэж, өндөр эрсдэлтэй асуудлаар тусгай зөвшөөрөлтэй хуульчаас зөвлөгөө авахыг зөвлөдөг. LegalBook нь хуулийн ажилд хурдасгуур болохоор бүтээгдсэн бөгөөд хуульчийн мэргэжлийн дүгнэлтийг бүрэн орлохгүй.
Үр дүн: "Би энэ хариултад итгэж болох уу?" гэдэг асуултад хариулт нь өөрөө нотлох баримт (холбоос, эх бичвэр)-аараа хариулдаг.
Баталгаажих боломж (Verifiability). Хэрэглэгчээс баталгаагүй, эх сурвалжгүй үр дүнд сохроор итгэхийг хэзээ ч шаардахгүй. Хариулт бүр нь нотлох баримт болон анхдагч эх сурвалжийн холбоостойгоо ирдэг. Энэ бол манай бүтээгдэхүүний хамгийн том давуу тал — загвар хэр ухаантайдаа биш, харин LegalBook хариултаа хэрхэн гаргаж авдаг процесст нь оршдог тул илүү том эсвэл илүү сайн ерөнхий зориулалттай хэлний загварууд (general-purpose LLMs) ч үүнийг орлож чадахгүй.
Бүрэн гүйцэд байдал (Completeness). Монголын хууль эрх зүйн орчин нь давхарласан (layered) бүтэцтэй: анхдагч хууль тогтоомжийг салбарын журам, захиргааны шийдвэрүүд хязгаарлах эсвэл давамгайлах боломжтой ба хэзээ ч шинэ дүрэм журам батлагдан гарч болно. Хуулийн судалгааны хамгийн том эрсдэл бол таны мэдэж байгаа хуульд биш, харин таны олж хараагүй үлдсэн шинэ журамд байдаг. AI агент нийтлэгдсэн бүх эх бичвэрт системтэйгээр хайлт хийдэг нь хүний гараар хийдэг судалгаанд байнга орхигддог мэдээллийг олж илрүүлдэг.
Хурд (Speed). Хуулийн текстүүдийг хайж олох, унших, хооронд нь харьцуулж шалгах нь мэргэжлийн хуульчийн ажлын хамгийн их цаг шаарддаг үе шат юм. LegalBook нь хэдэн цаг зарцуулдаг гараар хийдэг эрэл хайлтыг эх сурвалжтайгаа холбогдсон ганцхан асуулгын түвшинд хурдасгаж чадна.
Цаг үеийн нарийвчлал (Currency). Мэдээлэл татах үйлдэл (retrieval) нь асуулт асуух мөчид амьд эх сурвалжаас шууд хийгддэг тул хуучирсан датабаазад бус, яг өнөөдөр үйлчилж буй хуулийн төлөв байдлыг тусгаж хариулдаг.
Хэлний хүртээмжтэй байдал (Language accessibility). LegalBook нь хэрэглэгчийн асуусан хэлээр хариулдаг. Хэрэглэгч Монголын хуулийн тухай Англи, Хятад (Кантон аялгаар ч мөн адил), Франц, Япон зэрэг бараг бүх томоохон хэлээр асууж болох ба тухайн хэлээрээ унаган мэт, үнэн зөв хариулт авахын зэрэгцээ, хариултын үндэслэл, ишлэлүүд нь албан ёсны Монгол эх бичвэртэйгээ үнэнчээр холбогдсон байна. Энэ нь Монгол хэл мэддэггүй хэрэглэгч болон Монголын хууль эрх зүйн шаардлагуудын хооронд оршдог орчуулгын саадыг устгаж, гадаадын хөрөнгө оруулагчид, олон улсын зөвлөхүүд, хил дамнасан хэлцлийн багууд зэрэгт Монголын хуулийг өөрсдийн хэлээр шууд ойлгох боломжийг олгодог.
LegalBook бол мэргэжлийн хэрэгсэл. Хуулийн эх бичвэрийн үнэн зөв, шинэчлэгдсэн байдал хамгийн чухал байдаг салбаруудад энэхүү платформ хамгийн өндөр үнэ цэнийг хүргэдэг:
Энгийн, мэргэжлийн бус асуултуудад ерөнхий зориулалттай AI туслахууд (ChatGPT, Claude г.м) хангалттай байдаг. Харин LegalBook-ийн давуу тал нь нарийвчлал, баталгаажих боломж нь бодит эрсдэл, үр дагавар дагуулдаг нөхцөлд бүрэн илэрдэг.
LegalBook нь хэрэглэгчид AI хандалтыг багцалж зардаггүй, харин судалгааны хэрэгсэл (tool) хэлбэрээр үнэлэгддэг. Хариулт гаргаж буй хэлний загварын тооцоолол (Inference) нь хэрэглэгчийн өөрийнх нь AI үйлчилгээ үзүүлэгч (provider) дээр ажиллахаар загварчлагдсан. Өөрөөр хэлбэл, хэрэглэгч өөрийн аль хэдийн төлбөр төлж буй AI туслахын эрх эсвэл өөрийн API түлхүүрийг ашиглана. LegalBook нь уг орчинд хэрэгсэл болон холбогдож, хэрэглэгчийн өөрийн квот, өөрийн сонгосон загварыг ашиглаж ажилладаг.
Энэ нь өөрсдийн AI хандалтыг үнэдээ шингээж, өндөр үнээр зардаг өрсөлдөгчдөөс бүтцийн хувьд эрс ялгаатай зорилтот шийдэл юм:
Хэрэгсэлд хандах хандалт нь шатлалтай (tiered) байна. Бүх багцууд ижилхэн эх сурвалжид суурилсан мэдээлэл татах (grounded retrieval engine) хөдөлгүүртэй бөгөөд багцууд нь зөвхөн хандалтын хязгаар болон байгууллагын дотоод системтэй хэр гүнзгий интеграц хийгдэхээрээ ялгаатай.
Enterprise багц нь нэг л гол зорилгод чиглэсэн: Байгууллагыг шинэ программ хэрэглэж сурахыг шаардахын оронд, хуулийн баталгаажсан эх сурвалжийн хайлтыг байгууллагын одоо ажиллаж буй орчинд нь шууд нэгтгэх. Энэ нь байгууллага бүрийн онцлогт тохируулан хийгддэг шийдэл бөгөөд доорх бүх боломжуудыг багтаасан байдаг.
Аливаа байгууллага зөвхөн үндэсний хууль тогтоомжоор удирдуулдаггүй. Байгууллагын дагаж мөрдөх хэм хэмжээ нь давхарласан бүтэцтэй байдаг: хүн бүрийн дагаж мөрдөх ёстой үндэсний хууль тогтоомж, тухайн салбарыг зохицуулагч эрх бүхий байгууллагаас гаргасан журам, мөн байгууллагын өөрийнх нь олон жилийн турш бичиж, баталсан дотоод дүрэм, журам, туршлага. Хуулийн болон гэрээний баримт бичиг нь эдгээр бүх шатны зохицуулалттай нэгэн зэрэг нийцэж байж л сая эрсдэлгүй, хүчин төгөлдөр болдог.
Энэ бүх зохицуулалтыг толгойдоо цээжилж, нэгтгэн дүгнэх шаардлагатай болдог нь комплаенс болон хуулийн ажлыг удаашруулж, алдаа гаргах үндэс болдог. Бодит эрсдэл нь хүн бүрийн мэддэг хуулинд бус, харин салбарын онцлогтой нарийн журамд, эсвэл олон жилийн өмнө батлагдаад мартагдсан байгууллагын дотоод дүрэмтэй зөрчилдсөнөөр үүсдэг.
Энэхүү цогц интеграц нь Enterprise хэрэглэгчдийн худалдаж авч буй хамгийн үнэ цэнтэй боломж юм. LegalBook нь байгууллагын үйл ажиллагааг зохицуулдаг эдгээр нэмэлт давхаргуудыг холбож, бүгдийг нь нэгтгэн дүн шинжилгээ хийдэг. Ингэснээр ямар ч асуулт, баримт бичгийг байгууллагын бүх түвшний дүрэм журамтай нэг дор, нэг үйлдлээр шалгах боломжтой болно.
Хэрхэн ажилладаг вэ. Байгууллагын онцлогт тохируулж хоёр төрлийн эх сурвалжийг нэмэлтээр холбодог:
Бодит жишээ. Хөрөнгө оруулалтын менежментийн компанийг төсөөлөөд үзье. LegalBook нь үндэсний хууль, санхүүгийн зохицуулагч байгууллагын журам, мөн компанийн Google Drive дээрх дотоод журам гэсэн гурван давхар эх сурвалжтай холбогдсон байна. Одоо ямар ч гэрээ эсвэл хуулийн баримт бичгийг энэхүү гурван давхаргын хүрээнд нэгэн зэрэг зөрчилгүй байгаа эсэхийг ганцхан хайлтаар шалгах боломжтой. Ажилчид шинээр хийж буй баримт бичиг нь өмнөх жилүүдэд батлагдсан дотоод журамтай зөрчилдөж байгаа эсэхийг шалгахын тулд олон жилийн архиваа дахин дахин унших шаардлагагүй болно. LegalBook бүх давхаргыг шүүж, хамааралтайг нь иш татаж, зөрчилдсөн зүйл гарвал дохио өгнө.
Байгууллагын худалдан авч буй үр дүн: Бүх хууль, гэрээний баримт бичиг нь байгууллагыг зохицуулж буй бүх шатны дүрэм журамтай нийцэж байгаа эсэх баталгаа — үүнийг хэн нэгэн хүн толгойдоо бүгдийг нь тогтоох шаардлагагүйгээр тасралтгүй хүлээн авах боломж.
Дээрх боломжууд нь байгууллагын аль хэдийн ашиглаж буй орчинд шууд нэвтэрдэг. LegalBook нь хуулийн мэдээлэл татах (legal-retrieval) бүх хэрэгсэл, түүний дотор байгууллагын тусгайлан тодорхойлсон болон дотоод эх сурвалжуудаа AI туслахуудыг гадаад хэрэгслүүдтэй холбох шинэ стандарт болох Model Context Protocol (MCP)-оор дамжуулан гадагш гаргадаг. Тиймээс LegalBook-ийн эх сурвалж хайх, татах, баталгаажуулах хэрэгслүүд нь зөвхөн LegalBook-ийн өөрийн вэб аппликэйшнд бус, байгууллагын өдөр тутамдаа ашигладаг AI орчин дотор шууд ажиллах боломжтой.
Үр дүн: LegalBook нь байгууллагын ашиглаж буй хэрэгслүүдтэй шууд нэгдэж, тэнд явагдаж буй хуулийн судалгаа, дүн шинжилгээг найдвартай, бүрэн гүйцэд болгодог.
Дээрх (5-р хэсэгт) дурдсан үнийн загварт нийцүүлэн, байгууллагууд AI тооцооллыг (inference) өөрсдийн AI үйлчилгээний аккаунт дээр ажиллуулдаг. LegalBook-ийн вэб аппликэйшнээр дамжих хэрэглээний хувьд байгууллагууд өөрсдийн AI үйлчилгээ үзүүлэгчийн API түлхүүрийг оруулж ашиглана (OpenAI, Google, болон Anthropic-ийг дэмждэг).
Enterprise багцын админууд зориулалтын админ самбараас байгууллагаа удирдана:
Enterprise багц нь хандалт болон дата аюулгүй байдлын хатуу хяналт шаарддаг байгууллагуудад зориулагдан бүтээгдсэн:
LegalBook бол Монголын хууль эрх зүйн баталгаажсан, бодит цагийн мэдээлэл татах хөдөлгүүр юм. Энэ нь хиймэл оюуны санах ойд суурилсан хуурмаг хариулт гаргах эрсдэл болон хувийн хуулийн мэдээллийн санг шинэчилж, арчлах хүндрэлийг хоёуланг нь нэг хандлагаар шийддэг: Асуулт ирэх мөчид албан ёсны эх сурвалжийг уншиж, түүн дээр хариултаа баталгаажуулж, эх сурвалжаа ил тод харуулна.
Хэрэглэгчийн худалдаж авч байгаа зүйл нь датабаазад хандах эрх биш, мөн AI токенуудын багц ч биш юм. Энэ нь хариулт бүр нь бодит цагийн албан ёсны эх сурвалжаас баталгаажсан байхыг батлан даадаг, хүссэн хэлээрээ асууж хариулах боломжтой, хэрэглэгч өөрийн сонгосон AI загвар дээр ажиллуулдаг бөгөөд байгууллагын одоо ажиллаж буй орчинд шууд нэвтэрдэг судалгааны хэрэгсэл юм.
Омнижент Консалтинг ХХК (Omnigent Consulting LLC), Иллинойс муж, АНУ улсаас хөгжүүлж, засвар үйлчилгээ хийж байна.
Үнэгүй бүртгэл үүсгээд, баталгаажсан бөгөөд шалгаж болохуйц Монголын хууль эрх зүйн судалгааг өнөөдрөөс эхлүүлээрэй.
Байгууллагын шийдэл сонирхож байна уу? Бидэнтэй холбогдоорой